Bilmem Kaçıncı Cuma

Sıradan bir kasım ayının sıradan bir cuması. Haftanın son iş günü. İnançlılar namaz telaşında. Saatleri namaza göre ayarlamışlar. Ben yemekteyim. Yanımda 3 kişinin oturduğu bir masa var. Kılıklarından bankacı olduklarını tahmin ediyorum. Bir yandan tıkınıyorlar, bir yandan laflıyorlar. İçlerinden birisi dertli. Son zamanlarda ne kadar çok çeyrek altın taktığını anlatıyor diğerlerine. Harun'a düğününde çeyrek takmış, Halime'nin çocuğu olmuş O'na bir çeyrek. Faruk'un oğlu sünnet olmuş. Faruk 2 çeyrek parasına denk gelen bişey istemiş. 2 dakikada toplam 25'e yakın çeyrek hesapladı sonra çıkan sayıyı 4'e böldü kaç tane tam altın taktığını hesap etti. Sonra bu tam altınları tekrar 4'e böldü kaç çeyrek olduğunu buldu. Öyle ya çeyrek üzerinden toplam hesap yapması daha kolaydı ve 2,5-3 milyara yakın bir para yatırdığını söyledi. Konuşmayı yapmadan önce hazırlıklı gibiydi. Bu kahrolası parasal hesapları yapmak bu kadar spontane olamazdı. Ben ise bu sırada kafamı kaldırmadan işime konsantre olmuş, tabağımdan patates kızartmalarını boy sırasına göre ve elimle yemekle meşgûlüm. Eli tepsili hanımlar-beyler masa seçme yarışındalar. Cam kenarı isteyenler, dışarıda oturalım teklifi yapanlar, TV manzarasını tercih edenler. Tam bir kaos. Yine bankacı olduğu tipinden belli bir başka bayan mevcut kilosuna aldırış etmeden büyük boy pizza, elma dilim patates ve coladan oluşan menüsünü coşkulu bir yüz ifadesiyle midesine indiriyor. Umursamazlık bu sanırım. Buradan bir an önce ayrılmam lâzım. O kadar ki hemen arka tarafta oturan mühendis Celal Bey'i görmezden gelebilirim. Mekanda benim farkımda olan en gerçek şey fotoselli kapı. Beni asansörlerin bulunduğu hole buyur ediyor. Asansörle aşağı inerken aklımdan mandalina geçiyor. Evet mandalina. Soğuk algınlığımın doğal ilacı. Antibiyotiklerden daha fazla inandığım turunçgil. Markete uğramalıyım. 1 koca kilo mandalina 0,79 tl. Gözümle seçiyorum iyilerini dolduruyorum poşete. 1,470 gram ve 1,16 tl. Hepsini yiyebilirim. Kasada önümdeki ofis çalışanı şık hanımefendi salatalık almış arkadaşı ile birlikte. Belli ki bazı fiziksel çıkıntılardan rahatsızlar. Onların ne yaptığı ile ilgilenecek kadar sabrım yok. Poşetimle işyerine doğru yürüyorum. Köşedeki büfenin gazete raflarındaki iddia bülteni ilgimi çekiyor. Alıyorum bir spor gazetesi. Biliyorum ama bakıp d 3 maç oynayacak enerji ve motivasyona sahip değilim. Beklemek hoşuma gitmiyor çünkü. Kısa yoldan zengin olmam gerek. Uyanığım ya. Elimde iddia gazetesi ve bir poşet mandalina ile ofise giden bir mimar olarak kimseye görünmeden hedefe ulaşmak istiyorum. Neyse ki işyerinin asansörü bana bir iyilik yapıyor ve benim haricimde hiç kimseyi asansöre kabul etmiyor. Tek başıma beşinci kata ulaştıktan sonra bir sağ yapıyorum. Bir sağ daha ve işte masamdayım. Bütün bunları yazarken bir yandan da neden çınar ağacı olmak istediğimi düşünüyorum.

Asabiye

Büyükşehirde miyim, küçükşehirde miyim henüz farkına varabilmiş değilim. Bürokratik anlamda 14 tane büyükşehirden birinde yaşıyorum. Bu kesin. Ancak olanaklar, yaşam tarzı ve mevcut durum penceresinden baktığımda tereddütler yaşamamak imkânsız. Yazım denetiminde şapkalı sözcüklerin altını çizen bu bilgisayara da lanet okuyorum. Al lan sana inat bîlgîsâyâr. Neyse sakin ol aslanım boşver. Ne diyordum. Büyükşehir. Asfaltı tacize uğramamış tek bir sokağı olmayan şehir. İmara aykırı yapısız tek bir caddesi olmayan şehir. Kimliksiz, karaktersiz mimarinin hüküm sürdüğü şehir. İnsanı rahat, insanı pişkin şehir. İşini adam gibi yapmayanların şehri. Kıvrak zekâların şehri. Ahbap-çavuş ilişkilerinin şehri. Amına kodumun şehri. Memleketim.

Minareye Kılıf

Nerden başlayacağımı bilmiyorum. Aynı milli takım gibi dağınık bir vaziyetteyim. Sorunlar o kadar çeşitli ki, sorunları gruplamakta ve önceliklendirmede ciddi sıkıntılarım var. Yorumcuların her biri bir taraftan dalıyor. Yok Oğuz Çetin, yok Hiddink az maç izliyor, yok kendi kulübünde oynamıyormuş. Abartmadan hepsinde haklılık payının olduğunu söyleyebilirim. Fakat bu durum sorunun bırakın çözümünü, tespitine bile ön ayak olmaz kanımca.

Kadro seçimi ve yapısından başlamak istiyorum becerebilirsem. Çok uzun zamandır –Terim’in takımın başına geldiğinden bu yana- milli takım aday kadrolarını hatırlamaya çalışıyorum. Tek tek maç kadrolarına ulaşmak zor değil, ama çok gerekli de değil. Benim tespit ettiğim en önemli nokta üst üste 2 maçın aday kadrosunun aynı olmadığı. Bu durum sakatlıklarla veya cezalı olma durumu ile izah edilecek kadar basit değil. Terim geldiğinde, herkes ondan köklü değişim bekliyor, artık misyonunu tamamlamış nesilin yerini devredeceği takımı oluşturmasını bekliyordu. Bu beklenti ile aday kadrolar sürekli farklılaşıyor, denemeler yanılmaları getiriyor fakat denemekten bıkılmıyordu. Oyuncu havuzu genişti ne de olsa. Kısa sürede tamamlanması gereken bu süreç Terim’in 4 yıllık görev süresinde ne yazık ki tamamlanamıyor ve revizyon Hiddink’e kalıyordu. Hiddink de bu geleneği bozmuyor ve 5-6 maçlık serüvende 5-6 farklı kadro ile mücadele ediyordu. Şimdiki beklentimiz önümüzdeki uzun boşlukta kadronun daha stabil hale gelmesi ve 2014 turnuvasında oynayacak çekirdek kadronun şimdiden oluşturulabilmesi.

Hem Terim’in 4 sene boyunca yaşadığı hem de Hiddink’in bundan sonra yaşayacağı sıkıntının sebeplerini ortaya koymaya çalışalım. Çok geriye gitmeye gerek duymadan baz alabileceğimiz başarılı bir örnek takımımız var. 1998-2004 arası yakalanan başarılar ve istikrar hafızalarımızda. Almanya’yı, Hollanda’yı mağlup ettiğimiz dönem sadece maç bazında değil, süreç olarak başarılı olduğumuz ve bu galibiyetlere şaşırmadığımız bir dönem. Bu dönemde milli takımı oluşturan oyunculara baktığımız zaman yüzde yüze yakın bir oranda 3 büyükler ya da 4 büyükler dediğimiz takımlardan seçilmiş oyuncular olduğunu görüyoruz. Bunun en temel sebebi 4 büyüklerdeki yerli oyuncuların kalitesinin, Anadolu kulüplerindeki yerli oyunculara göre çok üstün olması. Ya da Anadolu kulüplerinde gerçekten kaliteli olan yerlilerin takım içerisinde bir şekilde kaybolup gitmesi. Ne yazık ki arada ciddi bir uçurum vardı o dönemde. Lig sonu puan durumu 4. takım ile 5. takım arasındaki puan farkı veya tepedeki 4 takımın ligdeki galibiyet sayılarının şimdiki durum ile kıyası bu durumu daha net ortaya koyabilir. 4 büyüklerin yerlilerinin bariz kaliteli olduğunu söyledik özetle. Aynı zamanda büyük kulüp içerisindeki yerli oyuncuların bazılarının da diğerlerinden ciddi kalite farkı olduğu durumu mevcut idi. Yani kaliteli yabancılar ve kaliteli yerliler arasında organize oynanan futbol içerisinde görevini yapan, sırıtmayan ancak maksimum noktası belli olan futbolculardan bahsediyorum. İşte bu ahval içerisinde milli futbolcu seçmek için çok fazla mesai harcamaya gerek kalmıyordu. Zaten o dönemlerde gurbetçi futbolculara kapılar kapalıydı. Almanya’da futbolcu nesil henüz daha bebekliğini yaşıyordu. Fabrika işçilerinden de milli futbolcu olmazdı. Dışarıya transfer olan pek futbolcumuz da olmadığı için gözler sadece yurtiçinde, hatta sadece 4 büyükler üzerindeydi. Hal böyle olunca bu kısırlık, aynı zamanda ironik bir istikrara sebep oluyordu. Milli takım ilk onbiri 1-2 değişiklikle herkes tarafından sayılabilir haldeydi. GS genelde yabancı kaleci tercih ettiğinden kale FB-BJK dışına çıkmazdı. (Engin-Rüştü). FB genelde yabancı forvet tercih ettiğinden ileri uç GS-BJK dışına çıkmazdı (Şükür- Ertuğrul). Bu durum milli takım bazında birlikte oynamışlığa yol açıyor, takımı bir kulüp havasına yaklaştırıyordu. Sergen’in uyum sıkıntısı yaşamadan 4 büyük takımda da başarılı olması, bu takımlardaki arkadaşlarının çoğu ile uzun zamandır milli takımlarda oynamış olmasıyla bile açıklanabilirdi. Herkes, bir sonraki maçta bir aksilik yoksa Rüştü’nün kalede, Bülent-Alpay’ın göbekte, Sergen’in ortada, Şükür’ün ilerde olacağını bilir, kanatların Hakan Ünsal, Davala’ya emanet edilebileceğini rahatlıkla tahmin ederdi.

Şimdiki sıkıntıyı izah etmeye çalışırsak; en temel sebeplerden birisi 4 büyüklerdeki yerli oyuncu kalitesi ile Anadolu kulüplerindeki yerli oyuncu kalitesinin birbirine yaklaşması. Yani hangisi ilerledi hangisi geriledi bilemiyorum. Fakat ilk onbirdeki yabancı oyuncu sayısının artması ile kadrodaki sayıları azalan yerli oyuncuları, kilit adam olmaktan çok görev adamı olmaya başladılar. Kaliteli bir yabancı omurganın yanına serpiştirilmiş çalışkan yerliler, kulüplere başarıyı getirmeye yeter hale geldi. GS’de banko oynayan Orhan Ak, Ümit Karan, Cihan gibi oyuncuların süper lig takımlarında oynuyor olmaları, ya da 29 yaşına gelmiş Mustafa Sarp’ın GS’ye transfer olup ilk onbire yerleşebilmesi bu kalite yaklaşmasına bir örnek olabilir. Yusuf Şimşek’in durumu, Tabata’nın durumu, Fener’in alıp verdiği adamlar ilk aklıma gelen örnekler. Çoğaltabiliriz. Kalitelerin aynı seviyeye çekilmesi yurtiçinde gözlem alanını genişletmiş oldu. Bu sebeple artık Ankaragücü maçlarını da, Gaziantep maçlarını da en az 4 büyükler kadar önemle takip etmek gerekti. Yetmezdi çünkü artık yurtdışına gönderdiğimiz oyuncularımız da vardı. Onların da ne yaptıklarını iyi izlemek gerekiyordu. Tabi bir de gurbetçiler. Avrupa’nın hemen her ülkesinde 2. ve 3. kuşakla birlikte artan gurbetçi futbolcularımızı erken keşfetmek ve ikna etmek de gerek. Toparlarsak süper lig hatta bank asya, lejyonerler, gurbetçiler. Bu geniş perspektifi tarayabilmek için mükemmel bir ekip, mükemmel bir organizasyon lazım. Bizde olmadığını düşündüğüm bir yapılaşma. Hangisi kadroya girse, öteki neden yok diye sorgulanacak bir kalite. Aslında kalitesizlik. Bu kalitesizlik ancak uzun süreli bir arada olma ile bir nebze giderilebilir. Uzun süreli bir arada olabilmek için de diğer adaylardan hep daha iyi olmak gerekir. Kalitesi sınırlı ama her zaman formda oyuncularla. Bülent Korkmaz gibi.Öyle bir durum da olamadığı için kepçeyi daldırıyoruz kazana, o maç için kim sakat değilse 23 tane topçu. Yok birbirinden farkı aslında. Böyle olunca bu maçta Mevlüt neden yok diyenler, öteki maçta Semih nerde diye sorar. Kâzım’ın ne işi var diyenler, sağ açıkta Nihat bitmiş derler. Nuri nasıl oynamaz diyenler, Aurelio’nun Türk vatandaşlığı ile uğraşırlar. O esnada Mesut Almanya adına, Gökhan İnler İsviçre adına skor üretirler. Ben de buradan ahkâm keserim. 1-0 mağlupsun gol lâzım. Kim atacak? Takımında oynamayan Tuncay? Takımında oynamayan Nihat? Takımında oynamayan Semih? Takımında oynamayan Sercan?